Chẩn đoán và điều trị trầm cảm

Y học càng tiến bộ thì việc chẩn đoán và điều trị trầm cảm càng trở nên dễ hơn. Hầu hết người mắc trầm cảm đều mong muốn được điều trị với bác sĩ của mình họ cảm thấy thoải mái vì các bác sĩ của họ sẽ hiểu rõ về các bệnh lý cũng như cơ thể họ.

Chẩn đoán và điều trị trầm cảm 1

Chẩn đoán: Đây là trầm cảm hay bệnh gì khác?

Để xác định bệnh trầm cảm, các bác sĩ sẽ cố gắng loại trừ mọi bệnh lý khác. Bác sĩ sẽ hỏi một loạt các câu hỏi về những triệu chứng, những điều không vui mới xẩy ra gần đây, thói quen ăn, ngủ, về những  thuốc đang sử dụng.

Bác sĩ có thể cố gắng tìm ra nguyên nhân dẫn đến trầm cảm, đánh giá mức độ trầm cảm và xác định khả năng người bệnh tự gây thương tổn hoặc tự sát. Có thể người bệnh không bao giờ nghĩ đến tự sát, nhưng nên nhớ rằng bệnh trầm cảm làm mất khả năng suy nghĩ sáng suốt của người bệnh và dẫn đến những hành vi có tính chất xung động. Do đó, điều rất quan trọng là người bệnh phải trả lời một cách trung thực và không giấu giếm đối với những câu hỏi của bác sĩ.

Mục đích của bác sĩ là thu thập nhiều thông tin chính xác về người bệnh. Đôi khi những người bị trầm cảm cảm thấy khó khăn khi nói với bác sĩ về những cảm xúc thực sự của mình và không thể cởi mở với bác sĩ như đối với người thân. Do đó sự quan sát và bổ sung thông tin từ phía gia đình người thân có thể giúp bác sĩ chuẩn đoán bệnh được chính xác nhất.

Các câu hỏi để chuẩn đoán bệnh trầm cảm thường là:

  • Chẩn đoán các triệu chứng của trầm cảm.
  • Bổ sung bệnh sử của bệnh nhân và gia đình.
  • Đánh giá bước đầu về nguy cơ tự sát (và cả những lần khám kế tiếp).
  • Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc uống thuốc đều đặn.
  • Giải thích vì sao cần dùng thuốc liều thấp với số lượng nhỏ khi mới bắt đầu điều trị và trong những giai đoạn nhiều nguy cơ khác.
  • Hỏi về việc sử dụng những thuốc khác hay những toa thuốc người bệnh đang có ở nhà.
  • Cùng người nhà và người bệnh xem xét lại việc sử dụng thuốc chống trầm cảm, kể cả việc cảnh báo các tác dụng phụ có thể xảy ra khi uống thuốc.
  • Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc theo dõi hành vi, cảm xúc và ghi nhận các thay đổi nơi người bệnh.

Điều trị trầm cảm

Điều trị bằng thuốc chống trầm cảm

Nếu được chẩn đoán là mắc bệnh trầm cảm, khi đó bác sĩ sẽ lựa chọn một số phương pháp điều trị. Thông thường nhất, bác sĩ sẽ kê toa một thuốc chống trầm cảm. Có nhiều loại thuốc chống trầm cảm khác nhau, và bác sĩ sẽ chọn thuốc nào phù hợp nhất với từng người bệnh.

Thuốc chống trầm cảm là thuốc giúp giảm triệu chứng trầm cảm. Tuy nhiên, chúng có thể có những tác dụng phụ nghiêm trọng, nên cần được theo dõi sát bởi bác sĩ kê toa. Điều quan trọng nhất là phải dùng thuốc đúng như đã được kê toa. Toa thuốc đầu tiên bác sĩ chỉ cho sử dụng trong thời gian ngắn (2-3 tuần), để bác sĩ có thể quan sát tác dụng và điều chỉnh liều lượng và số lần uống trong ngày. Trong giai đoạn bắt đầu điều trị, đổi thuốc hay đổi liều được xem là những thời điểm có nguy cơ tự sát cao. Do đó, điều rất quan trọng là người bệnh phải theo sát lịch tái khám, nhất là trong những thời điểm này.

Bản thân người bệnh và gia đình cần phải cho bác sĩ biết những thuốc người bệnh đang sử dụng, kể cả những thuốc không có toa của bác sĩ, ngay cả thuốc nam. Bạn cũng phải cho bác sĩ biết tiền căn bệnh tật của người bệnh.

Điều trị bằng liệu pháp tâm lý

Trong nhiều trường hợp, nếu thấy cần thiết, bác sĩ sẽ yêu cầu một chuyên viên tư vấn tâm lý trợ giúp người bệnh. Mục tiêu của những chuyên viên này là điều trị bằng tâm lý – một từ tổng quát về phương pháp điều trị những rối loạn về tâm lý và cảm xúc bằng cách để người bệnh nói về căn bệnh trầm cảm và những vấn đề liên quan. Nó được gọi là điều trị bằng đối thoại hay còn gọi là liệu pháp tâm lý.

Thông qua điều trị bằng đối thoại, người bệnh sẽ nhận ra những nguyên nhân bệnh trầm cảm của mình và sẽ có hiểu biết tốt hơn, có thể nhận ra và thay đổi những rối loạn hành vi hoặc tư duy, có thể khám phá những mối quan hệ và kinh nghiệm, có thể tìm được những cách tốt hơn để đối phó, giải quyết vấn đề và thiết lập những mục tiêu phù hợp.

Nếu một chuyên viên về tâm lý được mời đến, họ sẽ kết hợp chặt chẽ với bác sĩ của người bệnh để đưa ra một kế hoạch điều trị đầy đủ. Họ là những chuyên gia giúp đỡ người bệnh trầm cảm.

Trong thực tế, gia đình là một phần quan trọng trong nhóm điều trị. Gia đình có thể giúp những chuyên viên tâm lý kiểm chứng thông tin: chắc chắn là thuốc đã được uống đúng cách và quan sát bệnh nhân trong môi trường sống của họ. Chính vì vậy đừng ngại gọi các chuyên viên để hỏi hay báo cáo những biến đổi hành vi mà người nhà nhận thấy nơi người bệnh.

Những vấn đề cần quan tâm

Có một số vấn đề phổ biến mà người nhà cần biết trong khi điều trị trầm cảm. Một số lớn bệnh nhân thường không tuân thủ chế độ điều trị. Một vấn đề khác là vài bệnh nhân trầm cầm thường cất giữ những thuốc chống trầm cẩm không dùng đến. Điều này có thể nguy hiểm. Nếu không sử dụng thuốc đúng cách, bệnh nhân có thể bị quá liều trong những giai đoạn có nguy cơ cao. Cuối cùng, bệnh nhân cũng thường có khuynh hướng không tuân thủ kế hoạch điều trị. Hãy báo động ngay cho bác sĩ nếu nghi ngờ người bệnh có những hành vi này.

Một nhân viên y tế khác có liên quan là Dược sĩ. Dược sĩ đóng vai trò quan trọng trong việc phân phối đúng thuốc theo toa và nhận ra sự tương tác với những thuốc khác đang được người bệnh sử dụng. Họ là nơi giải đáp rất giá trị cho bất cứ câu hỏi nào của bạn về thuốc men.

Khi nhận lại toa thuốc chống trầm cảm từ nhà thuốc có vài điều quan trọng phải kiểm tra để chắc là:

  • Người bệnh được cung cấp đúng loại thuốc theo toa
  • Bạn đã báo với bác sĩ, dược sĩ về các loại thuốc mà bệnh nhân đã và đang dùng để đảm bảo bệnh nhân sử dụng thuốc chống trầm cảm cùng các loại thuốc khác là an toàn.
  • Hỏi cách xử lý số thuốc còn lại tại nhà mà bệnh nhân chưa dùng hết
  • Nhờ dược sĩ giải thích về thuốc men, liều lượng, tác dụng phụ, những cảnh báo….

BS. Lê Đình Phương

Khoa nội tổng hợp Bệnh viện FV

Ý kiến của bạn

X

Cảm ơn bạn. Chuyên gia của chúng tôi sẽ trả lời câu hỏi của bạn trong thời gian sớm nhất.

Bạn vui lòng kiểm tra hòm thư để nhận câu trả lời

Tư vấn trực tuyến

Vui lòng đặt câu hỏi, các chuyên gia sẽ tư vấn sớm nhất cho bạn!

Ý kiến của bạn